Erfbelasting 2026: aangiftetermijn van 8 naar 20 maanden — een grote verlichting voor nabestaanden

Wijziging 1 — Aangiftetermijn van 8 naar 20 maanden

Het verlies van een dierbare is op zich al ingewikkeld. Boven op het rouwen komt een berg administratie: bankafschriften opvragen, taxaties van vastgoed regelen, een overzicht maken van alle bezittingen, leningen en eerdere schenkingen. Voor veel nabestaanden was de 8-maandentermijn knellend. Vooral als er onroerend goed in de erfenis zat dat eerst verkocht moest worden om de erfbelasting te kunnen betalen — verkoop binnen 8 maanden is in deze woningmarkt vaak onhaalbaar.

Per 1 januari 2026 is de termijn voor het indienen van de aangifte verlengd naar 20 maanden na het overlijden. Dat betekent ruim 1,5 jaar de tijd om alles op orde te krijgen. Voor overlijdens van vóór 1 januari 2026 blijft de oude termijn van 8 maanden gelden.

Wijziging 2 — Biologische kinderen krijgen gelijke rechten

Onder het oude erfrecht hadden biologische kinderen zónder juridische band met hun biologische ouder (bijvoorbeeld bij anoniem donorschap of vroege adoptie) géén recht op de kindvrijstelling van € 26.230 (2026). Zij werden behandeld als "derde" met slechts € 2.769 vrijstelling, en betaalden 30% – 40% schenk-/erfbelasting in plaats van het lagere kindtarief van 10% – 20%.

Vanaf 2026 worden biologische kinderen met én zonder juridische band gelijk behandeld voor erf- en schenkbelasting. Voorwaarden:

• Het biologische ouderschap moet worden aangetoond, bijvoorbeeld met een DNA-test;
• De ontvanger moet als erfgenaam in het testament zijn opgenomen (de wet creëert geen automatisch erfrecht);
• De maatregel sluit aan bij een uitspraak van de Hoge Raad over ongelijke behandeling.

Wijziging 3 — 180-dagen schenkingsregel verduidelijkt

De 180-dagenregel is niet nieuw, maar de uitvoering verandert. Onder de oude regeling werd een schenking gedaan binnen 180 dagen voor overlijden alsnog meegerekend voor de erfbelasting — náást de schenkbelasting die al was betaald. De ontvanger kreeg dan de schenk- en erfbelasting verrekend, maar dat verliep moeizaam.

Vanaf 2026 wordt zo'n schenking niet meer als schenking gezien, maar uitsluitend als onderdeel van de erfenis. Geen dubbele aangifte, geen verrekening achteraf — directe behandeling als erfdeel. Voor nabestaanden betekent dit minder administratie. En vaak ook financieel licht voordeel, omdat de erfbelastingvrijstelling (€ 26.230 voor kinderen) hoger is dan de schenkvrijstelling (€ 6.908).

Wijziging 4 — Gemeenschap van goederen ongelijk verdeeld? Voortaan belasting

Echtparen in gemeenschap van goederen bezitten automatisch elk de helft van het gezamenlijk vermogen. Sommige stellen pasten dat aan via een huwelijkse voorwaarden of in een latere wijziging, zodat partner B bijvoorbeeld 90% en partner A 10% bezit. Als A vervolgens overlijdt, erft B "slechts" 10% en betaalt dus relatief weinig erfbelasting. Een legale belastingbesparingsroute.

Per 2026 verbiedt het kabinet deze constructie. Bij overlijden of scheiding wordt voor schenk-/erfbelasting altijd uitgegaan van een 50/50-verdeling, ongeacht wat in de huwelijkse voorwaarden staat. Wie nog in 2025 of eerder een ongelijke verdeling vastlegde, is op grond van eerbiediging soms beschermd — maar dat is een kwestie voor uw notaris en fiscalist.

Wat moet u praktisch doen?

1. Verloor u in 2026 een dierbare? Bestel kalender voor 20 maanden vooruit

Hoewel u nu 20 maanden hebt, is het verstandig om binnen 4–6 maanden een afspraak te maken met een notaris om de boedel in kaart te brengen. Hoe sneller u helderheid heeft, hoe rustiger het verdere proces verloopt. De nieuwe termijn voorkomt belastingrente, niet stress.

2. Bij waardevol vastgoed: laat tijdig taxeren

Voor de aangifte erfbelasting telt de WOZ-waarde op 1 januari van het jaar van overlijden voor onroerend goed. Bij courante woningen klopt dat meestal aardig. Bij bijzondere objecten (monumenten, atelierwoningen, recreatiewoningen) loont een aparte taxatie. Met 20 maanden tijd kunt u rustig laten taxeren.

3. Heeft u een testament met biologische kinderen zonder juridische band?

Spreek met uw notaris: nu de fiscale gelijkheid is geregeld, kunt u eventueel uw testament aanpassen of bevestigen om gebruik te maken van de kindvrijstelling. Vraag ook of een DNA-bewijs nu of later het beste aangeleverd kan worden.

4. Plant u een grote schenking, terwijl uw gezondheid kwetsbaar is?

Bedenk dat een schenking binnen 180 dagen voor uw overlijden voortaan uitsluitend als erfdeel telt. In de praktijk betekent dat doorgaans een licht fiscaal voordeel (kindvrijstelling > schenkvrijstelling), maar het lost geen estate-planning op — schenken op papier of via meerjarige jaarvrijstellingen blijft de standaardroute.

Conclusie

De verlengde aangiftetermijn (8 → 20 maanden) is de belangrijkste praktische verandering en is een welkome verlichting voor nabestaanden. De andere drie wijzigingen — gelijke behandeling biologische kinderen, vereenvoudigde 180-dagenregel, beëindigde "huwelijkse voorwaarden"-constructie — zijn allemaal kleine maar belangrijke verbeteringen die ongelijkheid in het systeem wegnemen of misbruik tegengaan.

Voor de meeste families verandert er fiscaal weinig. Maar wie te maken krijgt met een complexe nalatenschap, een biologische ouder zonder juridische band of een onlangs overledene met onroerend goed in de boedel — voor hen is 2026 een fors betere uitgangspositie.